Cùng nhìn qua cuộc đời trong những góc vuông

Những ai quan tâm đến lịch sử thì biết Chandigarh như hệ quả của ngót sáu thập kỷ trăn trở, với khởi đầu từ 1951 trên một bản vẽ tận Thụy Sĩ xa xôi. Với tinh thần thử nghiệm lối sống hiện đại, người ta chia thành phố thành nhiều khu, xây bằng bê tông sáng màu. Đường phố được chia thành 8 hạng, phụ thuộc vào giao thông như xe đường dài quá giang, xe của người ngoại tỉnh đến chỗ làm việc và quay về, xe đạp…

 

 

Năm 1951, Le Corbusier, một ngôi sao sáng trong làng kiến trúc sư thế giới, quy hoạch thành phố Chandigarh ở Bắc Ấn Độ theo trật tự như bàn cờ. Ý tưởng được bê tông hóa đó thất bại thảm hại bởi những trở ngại của cuộc sống thường nhật vốn không chịu tuân theo áp đặt nào, và bởi… loài bò.

Trăm tội đổ đầu bò

Thay vì hiền hòa gặm cỏ trên những đồng cỏ ngoại ô, có vẻ như bò Ấn Độ mang trong máu một thói quen khó cưỡng là phi rầm rập vào thành phố và lang thang lượn lờ giữa các dãy nhà, rồi tụm năm tụm ba giữa vòng xuyến làm tắc nghẽn giao thông, hoặc mò đến gần các sạp bán hoa quả hòng kiếm được thứ gì ngọt ngào. Khi bị xua đi, chúng lại kéo theo nhau cả đàn làm tung bụi mù mịt phủ kín cả dãy nhà dọc phố. Chandigarh là một thành phố như cả trăm thành phố khác ở Ấn Độ.

Những ai quan tâm đến lịch sử kiến trúc thì biết Chandigarh như hệ quả của ngót sáu thập kỷ trăn trở, với khởi đầu từ 1951 trên một bản vẽ tận Thụy Sĩ xa xôi. Với tinh thần thử nghiệm lối sống hiện đại, người ta chia thành phố thành nhiều khu, xây bằng bê tông sáng màu. Đường phố được chia thành 8 hạng, phụ thuộc vào giao thông như xe đường dài quá giang, xe của người ngoại tỉnh đến chỗ làm việc và quay về, xe đạp…

 Chandigarh ra đời bằng thủ công

Chandigarh ra đời bằng thủ công

Riêng cho bò thì không được quy hoạch một con đường riêng nào! Cho dù tác giả công trình vĩ đại trên là kiến trúc sư tài hoa Le Corbusier, người được Chính phủ Ấn Độ trao trọng trách thiết kế một thành phố cho nửa triệu cư dân. Ngày ấy ông đã nổi danh lắm rồi, nhưng với Chandigarh, Le Corbusier muốn vươn tới giấc mơ của đời mình: một đô thị hoàn toàn mới, phân định chặt chẽ theo các công năng sinh hoạt, làm việc và nghỉ ngơi. Chandigarh, như kỳ vọng của chủ đầu tư, phải trở thành một biểu tượng của nước Ấn Độ mới, tân tiến, vượt lên hiện tại hỗn độn trong cả nước. Năm 1952, viên gạch móng đầu tiên được long trọng đặt xuống.

Nhưng, ý tưởng thiên tài từ Thụy Sĩ sụp đổ trước các rào cản thường nhật của cuộc sống Ấn Độ, nhất là khi cuộc sống đó chịu ảnh hưởng nặng nề của… bò.

Le Corbusier bên bản vẽ quy hoạch Chandigarh / Ảnh(c)gees7

Le Corbusier bên bản vẽ quy hoạch Chandigarh / Ảnh(c)gees7

Một thành phố mới cho một quốc gia mới

Để nhận được nhiệm vụ cao cả nọ, Le Corbusier phải cảm ơn người Anh. Vương quốc khổng lồ (mà ở đó mặt trời không bao giờ lặn) hồi 1947 trao lại quyền độc lập cho Ấn Độ thuộc Anh, hai quốc gia mới là Ấn Độ và Pakistan ra đời. Đường biên giới mới chạy qua một vùng đất lịch sử, khoảng 90 triệu dân được phép suy nghĩ 75 ngày trước khi quyết định ngả theo phe nào. Khó hình dung ra sự hỗn mang diễn ra lúc ấy – mạnh ai nấy chạy, cả một quần thể đa sắc tộc và đa tôn giáo rùng rùng lên đường. Một trong những hậu quả: thành phố Lahore xưa ở Bắc Ấn, nay thuộc về Pakistan. Thủ tướng đầu tiên của Ấn Độ, ông Jawaharlal Nehru, nay phải tìm một thủ phủ mới ở bình nguyên sát cực Nam của dãy Himalaya. Ông chọn cặp kiến trúc sư Mỹ Albert Mayer và Matthew Nowitzki. Rủi thay, Nowitzki tử nạn 1950 khi rớt máy bay trên đường từ Ấn Độ về nhà. Mayer trao lại bản nháp cho Le Corbusier, ngày đó đã 64 tuổi và đang trên đỉnh cao danh vọng. Le Corbusier thấy ý tưởng của tiền nhiệm hoàn toàn phù hợp với hình dung của mình về một thành phố hiện đại mà ông từng ấp ủ từ thập kỷ 30. Và ý tưởng ấy được hiện hình bằng bê tông và sắt thép.

Thực tế khác bản vẽ: Chandigarh được quy hoạch cho 0,5 triệu người, hôm nay dự đoán hơn 1,2 triệu, nhiều người trong khu ổ chuột

Thực tế khác bản vẽ: Chandigarh được quy hoạch cho 0,5 triệu người, hôm nay dự đoán hơn 1,2 triệu, nhiều người trong khu ổ chuột 

Cái nết đánh chết cái đẹp?

Lý thuyết của các kiến trúc sư đại tài ấy rồi cũng đi vào thực tế. Nhìn từ Google Maps hôm nay có thể thấy rõ Chandigarh bao gồm 60 khối chữ nhật 800 x 1.200 m, gọi là Quận. Mỗi Quận có trường học, phòng mạch, nhà ở, vườn hoa và khu chợ trung tâm, nó là một đơn vị tương đối độc lập hay “thành phố trong thành phố”- nếu xét về cung ứng như cầu sinh hoạt cơ bản. Cư dân ở đây chỉ rời bỏ “thành phố” riêng của mình vì một vài đòi hỏi đặc biệt. Ví dụ trường đại học nằm ở Quận 14, bộ máy hành chính trụ tại Quận 1, còn Quận 17 là thiên đường mua bán…

Song con người không chỉ sống với các nhu cầu cơ bản. Lý thuyết nhanh-nhiều-tốt-rẻ của Le Corbusier đem lại cho người dân ở đây những khối bê tông vuông chằn chặn, giống hệt nhau, chỉ khi đến quảng trường chợ người ta mới thấy vào tán cây xanh. Say sưa áp đặt ý tưởng “độc tài” của mình cho những người dân thấp cổ bé họng, Le Corbusier đã phản bội các ý niệm về vẻ đẹp lý tưởng tồn tại từ nền văn hóa Hy Lạp cổ. Điểm duy nhất mà Le Corbusier còn vay mướn của các triết gia Hy Lạp là thành phố phải hoạt động như con người, có trí óc, tim phổi, ruột gan. Trí óc nằm ở Quận 1, đó là các tòa nhà chính phủ, nghị viện thành phố và tòa án tối cao. Xe bus bị cấm chạy qua, hàng quán vắng bóng, những con đường rộng thưa thớt bóng người và im lìm, như thể không được quấy rầy bộ máy lãnh đạo. Quang cảnh sạch sẽ nhưng ma quái như sau một trận tấn công bằng bom nguyên tử, trừ một hình ảnh luôn gắn liền với Chandigarh: đến đâu cũng chạm trán bầy bò trắng, linh vật của dân Hindu. Tim phổi nằm tại Quận 17 ở dạng cây xanh và các thảm cỏ mà mỗi khi có gió mùa là biến thành bãi lầy. Ruột gan là các nhà máy nhỏ ở rìa phía Đông.

Liệu có trật tự trong những góc vuông như Le Corbusier hình dung?

Liệu có trật tự trong những góc vuông như Le Corbusier hình dung?

Tỉnh cơn ác mộng

Trật tự, theo Le Corbusier, chỉ có thể đến từ góc vuông. Thực tế là Chandigarh không quá tồi, nếu so với các đô thị hỗn loạn như New Delhi hay Mumbai. Song lịch sử đã đưa lại cho thành phố một số phận khác với quy hoạch của chính phủ và các kiến trúc sư. Thay vì là thủ phủ của miền Bắc, Chandigarh hôm nay chứa bộ máy hành chính của Haryana là một phần ly khai khỏi bang Punjab. Thành phố bung ra tùy tiện, vì hôm nay số dân ở đây gấp đôi so với quy hoạch ban đầu. Ngay dân lái taxi hay xích lô cũng đầu hàng trước cách gọi tên phố và đánh số nhà “theo cảm hứng”. Người dân cứ kêu, và đàn bò cứ tiến, để lại những “di vật” tra tấn khứu giác cũng như đội vệ sinh năm thì mười họa mới ló dạng…

Le Corbusier không phải trăn trở nhiều. Năm 1965 ông chết đuối khi tắm biển ở Địa Trung Hải tươi đẹp, xa Chandigarh ngàn dặm.

Truy cập để xem nhiều hơn tại NhaDatSo.com – Mạng Nhà Đất Số 1 Việt Nam
Hotline: (08) 6262.3838 / (08) 2266.3838 / (08) 2268.3838

mua ban nha dat so

Cùng Danh Mục :

Liên Quan Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>